صنعت دامپروری، بخصوص گاو شیری، در کشور ما از جمله صنایعی است که پیشرفت بسیار زیادی کرده و شاید بتوان به درستی گفت کشوری که دامداریهایی با وسعت بیش از ۱۰ هزار رأس گاو اصیل دارد از جمله کشورهای بسیار بسیار نادر در این صنعت است: دامداریهایی که کل گله شان از نژادهای خالص هستند و تولید مثل آنها نیز با استفاده از اسپرمهای ممتاز در جهان و خطوط خونی اصیل صورت میپذیرد.
بنابراین چنین کشوری باید درتولید شیر و گوشت حرف اول را بزند.
بیماری تب برفکی
اگر بیماری شیوع یابد، صنعت دامپروری زیان هنگفتی میبیند و تولید را تا ۳۰ درصد کاهش میدهد. در طغیان شدید با سویه نوظهور، دامداریهای آلوده چرخه تولید خود را کاملاً متوقف میکنند. بنابراین طبیعی است که تولیدکنندگان دام سالها به این مسئله فکر کنند و تعجب کنند که چرا این وضعیت رخ میدهد و چرا باید واکسن تزریق شود اگر مؤثر نیست. این سؤالی است که سعی میکنیم در این مقاله جوابگوی آن باشیم.
قبل از پاسخ به این سؤال، ضروری است چند نکته را جهت روشنتر شدن موضوع، بدانیم :
- بیماری تب برفکی در کشور ما بومی و گسترده است و میتوان آن را در هر زمان و مکان مشاهده کرد. فروکش بیماری به معنی پایان آن نیست.
- بسیاری از موارد بیماری گزارش نمیشوند و سیستمهای پایش ملی هم همیشه کامل عمل نمیکنند.
- ویروس تب برفکی از خانواده RNA است، درمان ندارد و تنها پیشگیری از طریق واکسیناسیون و رعایت بهداشت امکانپذیر است.
- واکسیناسیون موثرترین روش است، اما مشکلات و محدودیتهایی دارد که باید مد نظر قرار گیرند.
- دامداران باید مانع ورود دام، تجهیزات، علوفه و افراد آلوده به دامداری شوند.
- ویروس میتواند مدتها در علوفه و تجهیزات باقی بماند و باعث شیوع بیماری شود.
اخطار
خطر بیماری در دامداری واکسینه کمتر است، اما این به معنی مصونیت کامل نیست.
سویه های تب برفکی:
بیماری تب برفکی هفت سویه اصلی دارد: A، O، Asia1، C، Sat1، Sat2 و Sat3.
در کشور ما سه سویه A، O و Asia1 در گردش هستند.
هر سویه دارای چندین تحتسویه است: O بیش از ۳۰، A بیش از ۷۰ و Asia1 دارای ۳ تحتسویه مهم است.
تحتسویهها در هر موقعیت جغرافیایی، سویههای جدید ایجاد میکنند.
ویروس تب برفکی از نوع RNA است و قابلیت تغییر ژنتیکی بالایی دارد.
واکسن تب برفکی کشته است و با تحریک بدن، ایمنی غیر فعال ایجاد میکند؛ آنتیبادی تولید شده به مرور کاهش مییابد.
در بهترین شرایط، واکسن بطور متوسط شش ماه ایمنی میدهد، اما ایمنی موثر معمولاً کمتر از چهار ماه است.
ایمنی و درمان
عبور ویروس از سد ایمنی اتفاق میافتد و به معنای شکست ایمنی نیست.
حتی دامهای ایمن در معرض ویروس قرار میگیرند ولی بیماری نمیگیرند.
پیشگیری از تب برفکی امکانپذیر است اگر موارد زیر رعایت شوند:
- موازین بهداشتی در تمام دامداریها رعایت شود.
- واکسن فقط توسط دامپزشکان مجاز تزریق شود، نه دامداران بدون نظر متخصص.
- تزریق بیش از حد واکسن ایمنی دام را کاهش میدهد و مضر است.
- تزریق واکسن باید در فواصل زمانی استاندارد و به تکتک دامها انجام شود.
- قبل و بعد از واکسیناسیون، سطح ایمنی دامها پایش شود.
- واکسن باید استاندارد کیفی و کمی داشته باشد: پوتنسی، اثرگذاری، بیخطری و عدم آلودگی.
- تعیین سویه واکسن فقط با معیار R کافی نیست؛ اختلاف ژنتیکی نیز اهمیت دارد.
- تنها یک نوع واکسن با کیفیت بالا باید در کشور مصرف شود.
- برنامه واکسیناسیون باید نوشتاری و در اختیار همه دستاندرکاران باشد.
- گزارش بیماری باید مرتب و به اطلاع دامداران و مسئولان برسد.
- مخفی کردن بیماری و بیتفاوتی آن را در جمعیت دامی نگه میدارد.
- تمام افراد ذیربط باید در زمان واکسیناسیون حاضر شوند تا همه دامها واکسینه شوند.
- واکسیناسیون تب برفکی در کشور رایگان است و هزینهها عمدتاً توسط دولت تأمین میشود.
با رعایت کامل این اقدامات، بیماری تب برفکی طی ۱۰ تا ۱۵ سال ریشهکن میشود و دامداریهای صنعتی در امان خواهند ماند.
دیدگاهتان را بنویسید